Quyền giám hộ và quản lý tài sản (Guardianship and conservatorship)
Còn gọi là: guardian of the person, guardian of property, guardian of the estate, conservator, plenary guardianship, limited guardianship
Tóm tắt: Quyền giám hộ (guardianship) là khi tòa án tiểu bang quyết định một người lớn không còn có thể tự đưa ra một số hoặc tất cả các quyết định của mình và chỉ định một người khác quyết định thay. Người được chỉ định phải chịu trách nhiệm trước tòa. Vì việc này có thể lấy đi những quyền cơ bản, luật tiểu bang thường coi đây là biện pháp cuối cùng.
Nghĩa là gì
Tòa án tiểu bang mở một phiên điều trần. Nếu tòa thấy một người lớn mất năng lực (incapacitated), tòa sẽ chỉ định một người khác quyết định thay cho họ. Tên gọi khác nhau tùy tiểu bang:
- Người giám hộ về cá nhân (guardian of the person) đưa ra các quyết định về chăm sóc sức khỏe và các quyết định cá nhân khác, chẳng hạn như người đó sống ở đâu.
- Người giám hộ về tài sản (guardian of property) quản lý tiền bạc và tài sản. Ở nhiều tiểu bang, người này được gọi là người quản lý tài sản (conservator) hoặc người giám hộ di sản (guardian of the estate). Một số tiểu bang dùng từ "conservator" cho cả hai vai trò.
Cùng một người có thể giữ cả hai vai trò, hoặc tòa có thể chia cho hai người.
Cách hoạt động
- Toàn phần hoặc giới hạn. Quyền giám hộ có thể là toàn phần (còn gọi là plenary) hoặc giới hạn (limited). Người giám hộ giới hạn chỉ có quyền trong những lĩnh vực tòa ghi rõ, hoặc chỉ đến một số tiền nhất định.
- Những quyền người đó có thể mất. Khi bị đặt dưới quyền giám hộ, một người có thể mất quyền quyết định sống ở đâu, gặp gỡ ai, nhận chăm sóc y tế nào, có đi làm hay không và thậm chí có đi bầu cử hay không.
- Biện pháp cuối cùng. Luật tiểu bang thường chỉ cho phép quyền giám hộ khi các lựa chọn ít hạn chế hơn không có hiệu quả. Những lựa chọn đó gồm giấy ủy quyền lâu dài, giấy chỉ định người đại diện chăm sóc y tế, người đại diện nhận tiền và hỗ trợ ra quyết định.
- Nhiệm vụ của người giám hộ về tài sản. Cục Bảo Vệ Tài Chính Người Tiêu Dùng (CFPB) liệt kê bốn nhiệm vụ chính:
- Hành động vì lợi ích tốt nhất của người đó.
- Quản lý tiền bạc và tài sản của họ một cách cẩn thận.
- Giữ tiền bạc và tài sản của họ tách biệt với tiền bạc và tài sản của quý vị.
- Lưu giữ hồ sơ đầy đủ.
- Báo cáo cho tòa. Người giám hộ phải tìm và liệt kê toàn bộ thu nhập và tài sản của người đó để nộp cho tòa (gọi là bản kiểm kê, inventory). Sau đó, người giám hộ phải nộp báo cáo thu chi (accountings) định kỳ cho thấy mọi khoản tiền nhận được và đã chi. Người giám hộ là người được tòa ủy nhiệm và có trách nhiệm đối với cả người được giám hộ lẫn tòa án.
- Tiền bảo lãnh. Tòa có thể yêu cầu một khoản bảo lãnh (bond), là một loại bảo hiểm bảo vệ người được giám hộ nếu người giám hộ không làm tròn nhiệm vụ.
- Không được tư lợi. Người giám hộ không được vay, cho vay hoặc lấy tiền của người được giám hộ cho bản thân hay cho người khác. Người giám hộ chỉ được trả công khi tòa cho phép, và phí phải hợp lý.
- Quyền lợi của chính phủ là chuyện riêng. Việc làm người giám hộ không tự động cho phép quý vị quản lý quyền lợi An Sinh Xã Hội (Social Security) hoặc quyền lợi VA của người đó. Sở An Sinh Xã Hội chỉ định người đại diện nhận tiền, còn VA chỉ định người được ủy thác của VA (VA fiduciary). Người giám hộ phải nộp đơn riêng với các cơ quan đó.
Một ví dụ
Người cha 82 tuổi của một phụ nữ bị sa sút trí tuệ nặng. Ông chưa bao giờ ký giấy ủy quyền, và các hóa đơn không được thanh toán. Bà xin tòa án chứng thực di chúc (probate court) chỉ định bà làm người quản lý tài sản cho ông. Sau phiên điều trần, tòa cho bà quyền quản lý các tài khoản ngân hàng và căn nhà của ông, nhưng không có quyền về chăm sóc y tế, vì anh trai bà đã giữ giấy chỉ định người đại diện chăm sóc y tế của ông. Bà nộp bản kiểm kê trong thời hạn tòa đặt ra và nộp báo cáo thu chi mỗi năm. Bà cũng nộp đơn với Sở An Sinh Xã Hội để làm người đại diện nhận tiền cho ông.
Vì sao điều này quan trọng với quý vị
- Lập kế hoạch trước để tránh việc này. Ký giấy ủy quyền lâu dài và giấy chỉ định người đại diện chăm sóc y tế khi quý vị còn có thể tự quyết định thường giúp gia đình quý vị không phải ra tòa.
- Chỉ xin quyền hạn ít nhất cần thiết. Nếu cần quyền giám hộ, quyền giám hộ giới hạn giúp người đó giữ được nhiều quyền hơn.
- Gia đình nên biết việc này tốn thời gian và tiền bạc. Việc này đòi hỏi nộp giấy tờ cho tòa, một phiên điều trần và báo cáo hằng năm.
- Nếu quý vị nghi ngờ người giám hộ lạm dụng tiền, hãy gọi cho Dịch Vụ Bảo Vệ Người Lớn (Adult Protective Services) tại địa phương hoặc cảnh sát, và báo cho tòa án đã chỉ định người giám hộ. Gọi 911 nếu có người đang gặp nguy hiểm ngay lập tức.
- Trợ giúp miễn phí. Các chương trình trợ giúp pháp lý và Cơ Quan Địa Phương về Người Cao Niên có thể giải thích các lựa chọn. Số điện thoại của Eldercare Locator là 1-800-677-1116.
Quý vị sẽ thấy từ này ở đâu
- Hồ sơ nộp tại tòa án tiểu bang phụ trách việc giám hộ, thường gọi là tòa án chứng thực di chúc (probate court).
- Giấy chứng nhận quyền giám hộ (letters of guardianship) hoặc giấy chứng nhận quyền quản lý tài sản (letters of conservatorship) do tòa cấp để chứng minh thẩm quyền.
- Các tài liệu hướng dẫn miễn phí "Managing Someone Else's Money" (Quản lý tiền của người khác) của CFPB, gồm cả hướng dẫn riêng theo từng tiểu bang cho người giám hộ.
- Các mẫu đơn của Sở An Sinh Xã Hội và VA, trong đó hỏi một người có người giám hộ do tòa chỉ định hay không.
Từ liên quan
- Hỗ trợ ra quyết định
- Giấy ủy quyền lâu dài
- Giấy chỉ định người đại diện chăm sóc y tế
- Người đại diện nhận tiền
- Người được ủy thác
- Dịch Vụ Bảo Vệ Người Lớn (Adult Protective Services)
- Luật sư chuyên về luật người cao niên
- Trợ giúp pháp lý
Xem thêm
- Hỗ trợ ra quyết định (Supported decision-making)
- Giấy ủy quyền lâu dài (Durable power of attorney)
- Người đại diện nhận tiền (Representative payee)
- Giấy chỉ định người đại diện chăm sóc y tế (Health care proxy)
- Người được ủy thác (Fiduciary)
- Dịch Vụ Bảo Vệ Người Lớn (Adult Protective Services)
- Luật sư chuyên về luật người cao niên (Elder law attorney)
- Trợ giúp pháp lý (Legal aid)
Nguồn tài liệu
- acl.gov/programs/empowering-advocacy/alternatives-guardianship · kiểm tra ngày 2026-10-20
- files.consumerfinance.gov/f/documents/cfpb_msem_national_guardians_guide.pdf · kiểm tra ngày 2026-10-20
- consumerfinance.gov/consumer-tools/managing-someone-elses-money/trustee-guides · kiểm tra ngày 2026-10-20
Trang được xem lại lần cuối: 2026-10-20 · Lần kiểm tra tới: 2027-01-05