Hỗ trợ ra quyết định (Supported decision-making)
Còn gọi là: SDM, supported decision-making agreement, supporter
Tóm tắt: Với hình thức hỗ trợ ra quyết định, quý vị vẫn làm chủ cuộc sống của mình. Quý vị chọn bạn bè hoặc người thân để giúp quý vị hiểu các lựa chọn và cho người khác biết quý vị đã quyết định gì. Họ không quyết định thay cho quý vị. Đây là một trong những lựa chọn nên thử trước khi có ai xin tòa án cho quyền giám hộ.
Nghĩa là gì
Một số người cần giúp đỡ khi đưa ra quyết định vì bị suy giảm trí nhớ, khuyết tật hoặc đột quỵ. Quyền giám hộ giao các quyết định đó cho người khác. Hỗ trợ ra quyết định giữ các quyết định đó cho quý vị.
Cơ Quan Đời Sống Cộng Đồng (ACL) của liên bang mô tả như sau: quý vị giữ quyền tự đưa ra quyết định cho mình, với sự giúp đỡ của bạn bè hoặc người thân đáng tin cậy do quý vị chọn. Sự giúp đỡ được xây dựng theo những gì quý vị muốn và cần. Mỗi người cần những kiểu giúp đỡ khác nhau. Sự giúp đỡ có thể về tiền bạc, chăm sóc sức khỏe, nhà ở hoặc việc đi lại. Quý vị có thể có một người giúp hoặc cả một nhóm.
Cách hoạt động
- Quý vị chọn người hỗ trợ. Họ thường là bạn bè hoặc người thân mà quý vị tin tưởng.
- Quý vị quyết định mình muốn được giúp gì. Ví dụ, giúp đọc giấy tờ y tế, so sánh các lựa chọn về nhà ở hoặc theo dõi các hóa đơn.
- Người hỗ trợ giúp đỡ; họ không quyết định. Ở Texas, bản thỏa thuận mẫu của tiểu bang nói rằng người hỗ trợ có thể giúp quý vị có được thông tin cần thiết cho các quyết định về y tế, tâm lý, tài chính hoặc giáo dục. Người hỗ trợ có thể giúp quý vị hiểu các lựa chọn và cho đúng người biết quý vị đã quyết định gì. Mẫu đơn nói rõ: "Người Hỗ Trợ của tôi không đưa ra quyết định thay cho tôi."
- Có thể không chính thức hoặc bằng văn bản. Một số tiểu bang có luật quy định về thỏa thuận hỗ trợ ra quyết định (supported decision-making agreement) bằng văn bản. Texas có luật này trong Bộ Luật Di Sản (Estates Code), Chương 1357. Không cần tòa án để lập thỏa thuận này.
- Quy định về việc ký (ví dụ ở Texas). Thỏa thuận ở Texas phải được ký trước mặt hai người làm chứng hoặc một công chứng viên. Quý vị hoặc người hỗ trợ có thể hủy thỏa thuận bất cứ lúc nào.
- Người khác có thể dựa vào thỏa thuận. Theo luật Texas, người nhận được bản sao thỏa thuận phải dựa vào thỏa thuận đó. Người làm như vậy với thiện chí sẽ được bảo vệ khỏi trách nhiệm pháp lý.
- Bảo vệ khỏi bị ngược đãi. Mẫu đơn của Texas nói rằng bất kỳ ai tin rằng người hỗ trợ đang ngược đãi, bỏ bê hoặc bóc lột người được hỗ trợ phải báo cho Sở Dịch Vụ Gia Đình và Bảo Vệ (Department of Family and Protective Services) của tiểu bang (đường dây nóng về ngược đãi 1-800-252-5400).
- Các tiểu bang khác có quy định khác. Nhiều tiểu bang không có luật như vậy, và những tiểu bang có luật thì đặt quy định riêng. Quý vị vẫn có thể dùng hình thức hỗ trợ ra quyết định một cách không chính thức ở bất cứ đâu.
Một ví dụ
Một ông cụ 70 tuổi bị khuyết tật trí tuệ và sống một mình. Ông muốn tiếp tục tự chọn bác sĩ và tự quản lý căn hộ của mình. Ông nhờ chị gái giúp đọc thư từ chương trình bảo hiểm sức khỏe và nhờ cháu gái giúp so sánh các gói điện thoại. Họ ngồi cùng ông, giải thích các lựa chọn và đi cùng ông đến các cuộc hẹn. Ông tự đưa ra từng quyết định. Vì ông xoay xở tốt với sự giúp đỡ này, gia đình ông không cần xin tòa án cho quyền giám hộ.
Vì sao điều này quan trọng với quý vị
- Quyền giám hộ có thể lấy đi các quyền như chọn nơi sống, nhận chăm sóc y tế nào và có đi bầu cử hay không. Hỗ trợ ra quyết định có thể tránh được điều đó.
- Có thể dùng chung với các giấy tờ khác. Quý vị cũng có thể ký giấy ủy quyền lâu dài và giấy chỉ định người đại diện chăm sóc y tế để dự phòng, khi quý vị vẫn còn có thể.
- Hãy viết ra, ngay cả khi tiểu bang của quý vị không có luật riêng. Một danh sách đơn giản ghi ai giúp việc gì có thể giúp bác sĩ và ngân hàng hiểu mong muốn của quý vị.
- Xin trợ giúp miễn phí. ACL tài trợ cho Trung Tâm Tài Nguyên Quốc Gia về Hỗ Trợ Ra Quyết Định (National Resource Center for Supported Decision-Making), nơi có tài liệu miễn phí. Các chương trình trợ giúp pháp lý cũng có thể giải thích quy định của tiểu bang quý vị.
Quý vị sẽ thấy từ này ở đâu
- Luật về quyền giám hộ của tiểu bang và các mẫu đơn của tòa án, trong đó hỏi các lựa chọn ít hạn chế hơn đã được thử hay chưa.
- Các bản thỏa thuận hỗ trợ ra quyết định mẫu từ hội đồng về người khuyết tật của tiểu bang hoặc các nhóm bảo vệ và vận động quyền lợi.
- Các trang của ACL về những lựa chọn thay thế cho quyền giám hộ.
Từ liên quan
- Quyền giám hộ và quản lý tài sản
- Giấy ủy quyền lâu dài
- Giấy chỉ định người đại diện chăm sóc y tế
- Người đại diện nhận tiền
- Chỉ thị trước về chăm sóc y tế
- Trợ giúp pháp lý
Xem thêm
- Quyền giám hộ và quản lý tài sản (Guardianship and conservatorship)
- Giấy ủy quyền lâu dài (Durable power of attorney)
- Giấy chỉ định người đại diện chăm sóc y tế (Health care proxy)
- Người đại diện nhận tiền (Representative payee)
- Chỉ thị trước về chăm sóc y tế (Advance directive)
- Trợ giúp pháp lý (Legal aid)
Nguồn tài liệu
- acl.gov/programs/consumer-control/supported-decision-making-program · kiểm tra ngày 2026-10-20
- acl.gov/programs/empowering-advocacy/alternatives-guardianship · kiểm tra ngày 2026-10-20
- guides.sll.texas.gov/guardianship/alternatives-to-guardianship · kiểm tra ngày 2026-10-20
- tcdd.texas.gov/wp-content/uploads/2021/08/Supported-Decision-Making-Agreement-Oct15.pdf · kiểm tra ngày 2026-10-20
Trang được xem lại lần cuối: 2026-10-20 · Lần kiểm tra tới: 2027-01-05