Lừa đảo giả làm cháu (Grandparent scam)
Còn gọi là: family emergency scam, relative in trouble scam, imposter scam, voice cloning scam
Tóm tắt: Trong vụ lừa đảo giả làm cháu, người gọi giả làm cháu hoặc một người khác trong gia đình đang gặp chuyện và cần tiền ngay. Đôi khi có người thứ hai giả làm luật sư, cảnh sát hoặc bác sĩ. Cách xử lý rất đơn giản: cúp máy và gọi cho người thân của quý vị bằng số điện thoại quý vị biết chắc là thật.
Nghĩa là gì
Ủy Ban Thương Mại Liên Bang (FTC) gọi đây là "family emergency scam" (lừa đảo về chuyện khẩn cấp trong gia đình). Kiểu lừa này thường được gọi là lừa đảo giả làm cháu vì rất nhiều người bị nhắm đến là ông bà. Người gọi có thể nói họ bị tai nạn xe, bị bắt, bị kẹt ở nước ngoài, hoặc đang nằm bệnh viện. Câu chuyện là bịa đặt. Mục đích là làm quý vị sợ hãi để gửi tiền trước khi kịp dừng lại kiểm tra.
Cách hoạt động
Ai gọi. Người gọi có thể giả làm:
- Cháu, con, cháu trai hoặc cháu gái (con của anh chị em), hoặc một người bạn thân của quý vị.
- Một "người có thẩm quyền" đang làm việc với người đó, chẳng hạn như luật sư, cảnh sát hoặc bác sĩ.
Cách họ làm cho câu chuyện có vẻ thật.
- Họ tìm thông tin về gia đình quý vị trên mạng xã hội, hoặc bằng cách xâm nhập tài khoản email của một người thân. Đôi khi họ chỉ đoán, và chính quý vị nói ra cái tên giùm họ ("Có phải Michael đó không?").
- Một số kẻ dùng trí tuệ nhân tạo (AI) để bắt chước giọng nói của người thân. FTC cho biết chỉ cần một đoạn ghi âm ngắn, có thể lấy từ một video đăng trên mạng, cộng với một chương trình nhái giọng là đủ để người gọi nghe giống người thân của quý vị.
Dấu hiệu cảnh báo. FTC liệt kê:
- Chuyện rất khẩn cấp và quý vị được bảo rằng chỉ có quý vị mới giúp được.
- Quý vị được bảo phải giữ bí mật, để quý vị không kiểm tra với những người khác trong gia đình.
- Người gọi đánh vào cảm xúc để quý vị hành động trước khi suy nghĩ.
Cách họ muốn nhận tiền. Kẻ lừa đảo yêu cầu quý vị:
- Chuyển tiền qua một công ty như Western Union hoặc MoneyGram.
- Gửi tiền mã hóa (cryptocurrency).
- Dùng một ứng dụng thanh toán.
- Mua thẻ quà tặng (gift card) và đọc cho họ các con số ở mặt sau.
Những cách trả tiền này khó truy tìm và khó lấy lại. Đó là lý do kẻ lừa đảo yêu cầu như vậy.
Những gì cần làm trong cuộc gọi.
- Đừng gửi tiền ngay, dù người gọi nghe có vẻ hoảng hốt đến đâu.
- Cúp máy, hoặc nói rằng quý vị sẽ gọi lại.
- Nếu quý vị không thấy thoải mái khi cúp máy, hãy hỏi một câu mà chỉ người thật mới biết.
- Gọi cho người thân bằng số điện thoại quý vị đã biết là của họ.
- Gọi cho một người khác trong gia đình hoặc bạn bè, ngay cả khi quý vị được bảo phải giữ bí mật.
Một ví dụ
Một bà cụ 81 tuổi nhận được cuộc gọi lúc khuya. Một thanh niên khóc nức nở: "Bà ơi, con đây. Con đụng xe và con đang ở trong tù." Một người đàn ông thứ hai cầm máy, nói ông là luật sư công (public defender), và đòi tiền bảo lãnh bằng thẻ quà tặng. Ông bảo bà đừng nói cho cha mẹ của cậu bé biết. Bà nói bà sẽ gọi lại. Bà gọi vào điện thoại di động của cháu. Cháu bà trả lời từ ký túc xá đại học, bình an vô sự. Bà báo cáo cuộc gọi tại ReportFraud.ftc.gov.
Vì sao điều này quan trọng với quý vị
- Đặt một mật mã gia đình. Thỏa thuận một từ hoặc một câu hỏi mà chỉ người thân thật mới biết, và hỏi điều đó trong bất kỳ cuộc gọi khẩn cấp nào. Cách này dựa trên lời khuyên của FTC là hỏi một điều mà chỉ người thật mới biết.
- Nhớ quy tắc về bí mật. Một chuyện khẩn cấp thật không đòi hỏi quý vị phải giấu những người khác trong gia đình.
- Hạn chế những gì quý vị đăng lên mạng. Tên tuổi, chuyến đi và kế hoạch du lịch trên mạng xã hội cho kẻ lừa đảo chất liệu để bịa chuyện. Video công khai có thể cho họ mẫu giọng nói.
- Hành động nhanh nếu quý vị đã trả tiền. FTC khuyên hãy hành động nhanh dù quý vị đã trả bằng cách nào. Liên lạc ngay với ngân hàng và công ty quý vị đã dùng để gửi tiền (dịch vụ chuyển tiền, công ty thẻ quà tặng hoặc ứng dụng thanh toán) và cho họ biết đó là lừa đảo.
- Báo cáo. Dùng ReportFraud.ftc.gov và liên lạc với tổng chưởng lý tiểu bang. Nếu chính một người trong gia đình hoặc người chăm sóc đang lấy tiền, hãy gọi Dịch Vụ Bảo Vệ Người Lớn (Adult Protective Services).
- Đừng xấu hổ. Những vụ lừa đảo này được dựng lên để đánh lừa những người biết thương yêu. Báo cáo giúp ngăn chặn cuộc gọi tiếp theo.
Quý vị sẽ thấy từ này ở đâu
- Một cuộc gọi, tin nhắn hoặc tin nhắn mạng xã hội bất ngờ từ một "người thân" hoặc ai đó nói thay cho họ.
- ReportFraud.ftc.gov, nơi quý vị có thể báo cáo vụ lừa đảo.
- Văn phòng bảo vệ người tiêu dùng của tổng chưởng lý tiểu bang.
Từ liên quan
- Lừa đảo giả danh chính phủ
- Đánh cắp danh tính
- Bóc lột tài chính
- Ngược đãi người cao niên
- Dịch Vụ Bảo Vệ Người Lớn (Adult Protective Services)
- Ủy Ban Thương Mại Liên Bang
- Danh Sách Không Gọi Điện (Do Not Call Registry)
Xem thêm
- Lừa đảo giả danh chính phủ (Government impersonation scam)
- Đánh cắp danh tính (Identity theft)
- Bóc lột tài chính (Financial exploitation)
- Ngược đãi người cao niên (Elder abuse)
- Dịch Vụ Bảo Vệ Người Lớn (Adult Protective Services)
- Ủy Ban Thương Mại Liên Bang (Federal Trade Commission)
- Danh Sách Không Gọi Điện (Do Not Call Registry)
Nguồn tài liệu
- consumer.ftc.gov/articles/scammers-use-fake-emergencies-steal-your-money · kiểm tra ngày 2026-10-20
- consumer.ftc.gov/articles/how-avoid-government-impersonation-scam · kiểm tra ngày 2026-10-20
Trang được xem lại lần cuối: 2026-10-20 · Lần kiểm tra tới: 2027-01-05